🌱 6. SINIF FEN BİLİMLERİ

7. ÜNİTE: SÜRDÜRÜLEBİLİR YAŞAM VE ETKİLEŞİM

🌍 ÜNİTEYE GİRİŞ

Dünya üzerinde milyonlarca farklı canlı türü yaşar. Bitkiler, hayvanlar, mantarlar ve mikroskobik canlılar; birbirleriyle ve yaşadıkları çevreyle sürekli etkileşim hâlindedir.

Bu canlı çeşitliliğinin devam edebilmesi için doğal yaşam alanlarının korunması gerekir.

Ancak insanların;

şehirleşmesi,
sanayileşmesi,
ormanları tahrip etmesi,
aşırı avlanma ve otlatma,
tarımda aşırı gübre ve ilaç kullanması,
yanlış yakıt kullanımı,
su ve toprakları kirletmesi

gibi faaliyetleri doğal yaşamı olumsuz etkileyebilir.

Bu ünitede biyoçeşitliliğin önemi, biyoçeşitliliği tehdit eden faktörler, ısınma amaçlı yakıtların insan ve çevre üzerindeki etkileri ve çevre sorunlarına çözüm üretme konularını öğreneceğiz.

1. BİYOÇEŞİTLİLİK

🧬 Biyoçeşitlilik Nedir?

Biyoçeşitlilik, belirli bir bölgede bulunan canlı çeşitlerinin ve canlılar arasındaki çeşitliliğin bütünüdür.

Başka bir ifadeyle;

🌱 Bir bölgede ne kadar farklı canlı türü ve canlı çeşitliliği varsa o bölgenin biyoçeşitliliği o kadar zengindir.

Örneğin bir ormanda;

farklı ağaç türleri,
çalılar,
otlar,
kuşlar,
böcekler,
sürüngenler,
memeliler,
mantarlar

bulunabilir.

Bu canlıların oluşturduğu çeşitlilik o bölgenin biyoçeşitliliğinin bir parçasıdır.

⭐ Unutma!

Biyoçeşitlilik = Canlı çeşitliliği

2. HABİTAT NEDİR?

Bir canlının yaşadığı, ihtiyaçlarını karşıladığı ve yaşamını sürdürdüğü ortama habitat denir.

🐟 Örnekler

Canlı	Habitatına örnek
Balık	Deniz, göl, akarsu
Deve	Çöl
Kutup ayısı	Kutup bölgeleri
Çam ağacı	Ormanlık alanlar
Kurbağa	Sulak alanlar
Kaktüs	Kurak bölgeler

🧠 Canip Hoca’dan Kodlama

Habitat → Canlının Evi

Bir canlının nerede yaşadığını soruyorsan aklına habitat gelsin.

3. EKOSİSTEM NEDİR?

Bir bölgede bulunan canlı varlıklar ile cansız çevrenin birbirleriyle etkileşimi sonucunda oluşan sisteme ekosistem denir.

Ekosistemde iki temel unsur bulunur:

🌿 Canlı Unsurlar

Bitkiler
Hayvanlar
Mantarlar
Bakteriler ve diğer mikroorganizmalar

☀️ Cansız Unsurlar

Su
Hava
Toprak
Işık
Sıcaklık
Nem

⭐ Örnek

Bir gölü düşünelim.

Gölde;

🐟 balıklar
🌿 su bitkileri
🦠 mikroorganizmalar

gibi canlılar bulunurken;

💧 su
☀️ ışık
🌡️ sıcaklık
🪨 mineraller

gibi cansız unsurlar da bulunur.

Bunların birbirleriyle etkileşimi göl ekosistemini oluşturur.

4. DOĞAL YAŞAM NEDEN ÖNEMLİDİR?

Doğal yaşam alanları canlıların ihtiyaçlarını karşılamalarını sağlar.

Örneğin;

🌳 Ormanlar → birçok canlıya yaşam alanı sağlar.

💧 Sulak alanlar → çok sayıda canlı türünün yaşamını destekler.

🌊 Denizler → balıklar ve diğer deniz canlıları için yaşam alanıdır.

🌾 Çayırlar ve meralar → birçok bitki ve hayvan türünü barındırır.

Doğal yaşam alanlarının bozulması, burada yaşayan canlıların sayısının azalmasına ve bazı türlerin yok olmasına neden olabilir.

🎯 Sınav Taktığı

Habitatın bozulması → canlıların yaşamının zorlaşması → canlı sayısının azalması → biyoçeşitliliğin azalması

Bu neden-sonuç zincirini unutma!

5. BİYOÇEŞİTLİLİĞİN ÖNEMİ

Biyoçeşitlilik, doğal yaşamın devamlılığı açısından çok önemlidir.

🌱 Biyoçeşitlilik neden önemlidir?

1️⃣ Ekosistemlerin dengesi için gereklidir.

Ekosistemdeki canlılar birbirleriyle ilişki içerisindedir.

Bir türün azalması veya yok olması başka canlıları da etkileyebilir.

2️⃣ Besin kaynaklarımızın devamlılığına katkı sağlar.

Tarımda kullanılan birçok bitki türü ve hayvancılıkta kullanılan canlılar biyoçeşitliliğin bir parçasıdır.

3️⃣ Doğal kaynakların devamlılığı açısından önemlidir.

Canlı çeşitliliğinin korunması doğal yaşamın sürdürülebilmesine yardımcı olur.

4️⃣ Bilimsel araştırmalar için önemlidir.

Farklı canlı türleri bilimsel çalışmalar için önemli kaynaklardır.

5️⃣ Ekonomik açıdan önemlidir.

Tarım, hayvancılık, balıkçılık, ormancılık ve turizm gibi birçok alan canlı çeşitliliğinden etkilenir.

6. TÜRKİYE’DE BİYOÇEŞİTLİLİK

Türkiye; farklı iklim özelliklerine, coğrafi bölgelere ve yaşam alanlarına sahip olduğu için canlı çeşitliliği bakımından zengin bir ülkedir.

Türkiye’de;

🌳 ormanlar
🌾 bozkırlar
🏔️ dağlık alanlar
💧 sulak alanlar
🌊 denizler
🌿 farklı bitki örtüleri

gibi çok çeşitli yaşam alanları bulunur.

Bu durum Türkiye’deki biyoçeşitliliğin zenginleşmesine katkı sağlar.

7. ENDEMİK TÜR NEDİR?

Endemik tür, doğal olarak yalnızca belirli bir bölgede yaşayan ve dünyanın başka bölgelerinde doğal olarak bulunmayan canlı türüdür.

Örneğin belirli bir dağda veya yalnızca belirli bir bölgede doğal olarak yetişen bir bitki türü o bölge için endemik tür olabilir.

⭐ Çok Önemli!

Endemik = Belirli bir bölgeyle sınırlı

Endemik türlerin yaşam alanlarının korunması oldukça önemlidir.

Çünkü bu canlıların yaşam alanları ortadan kalkarsa türün devamlılığı tehlikeye girebilir.

8. BİYOÇEŞİTLİLİĞİ TEHDİT EDEN FAKTÖRLER

Biyoçeşitlilik doğal ve insan kaynaklı birçok faktörden etkilenebilir.

MEB’in güncel 6. sınıf programında özellikle insan faaliyetlerinin biyoçeşitlilik üzerindeki etkileri ele alınmaktadır.

🚜 Tarımsal Faaliyetlerin Olumsuz Etkileri

Aşırı;

gübre kullanımı,
tarımsal ilaç kullanımı,
otlatma

toprak ve doğal yaşam üzerinde olumsuz etkilere neden olabilir.

🔥 Anız Yakılması

Hasat sonrasında tarlada kalan bitki artıklarının yakılmasına anız yakma denir.

Anız yakılması;

toprağın yapısını bozabilir,
toprakta yaşayan canlılara zarar verebilir,
yangınlara neden olabilir,
doğal yaşamı olumsuz etkileyebilir.

9. AŞIRI OTLATMA

Hayvanların meralarda kapasitenin üzerinde otlatılması aşırı otlatma olarak ifade edilir.

Aşırı otlatma sonucunda:

Bitki örtüsü azalabilir → toprak çıplak kalabilir → erozyon artabilir → canlıların yaşam alanları zarar görebilir.

10. ŞEHİRLEŞME VE SANAYİLEŞME

Nüfusun artmasıyla birlikte yeni yerleşim alanlarına ihtiyaç duyulur.

Yeni yolların, binaların ve sanayi tesislerinin yapılması doğal yaşam alanlarının daralmasına neden olabilir.

🏗️ Şehirleşmenin olası sonuçları

Habitatların parçalanması
Doğal alanların azalması
Gürültü ve ışık kirliliğinin artması
Su ve toprak kirliliğinin artması
Canlıların yaşam alanlarının değişmesi

11. ORMANLARIN TAHRİP EDİLMESİ

Ormanlar çok sayıda canlı için yaşam alanıdır.

Ormanların;

🔥 yangınlar
🪓 bilinçsiz kesim
🏗️ yapılaşma
🚧 yol yapımı
🌳 yanlış arazi kullanımı

gibi nedenlerle zarar görmesi biyoçeşitliliği olumsuz etkileyebilir.

🎯 Sınav Taktığı

Orman azalırsa yalnızca ağaçlar azalmaz.

Ormanda yaşayan;

🐦 kuşlar
🦊 memeliler
🐛 böcekler
🍄 mantarlar
🌿 bitkiler

de bundan etkilenebilir.

12. NESLİ TÜKENEN CANLILAR

Bir canlı türünün dünyadaki son bireylerinin de ölmesiyle o türün tamamen ortadan kalkmasına neslin tükenmesi denir.

⚠️ Nesli tükenmenin nedenleri

Habitat kaybı
Aşırı avlanma
Çevre kirliliği
İklim koşullarındaki değişimler
İnsan faaliyetleri
Besin kaynaklarının azalması

gibi faktörler türlerin neslinin tehlikeye girmesine neden olabilir.

🧠 Canip Hoca’dan Kodlama

Habitat + Besin + Kirlilik + Aşırı Avlanma = Nesil Tehlikesi

13. NESLİ TÜKENME TEHLİKESİ ALTINDAKİ TÜRLER

Bazı canlıların sayısı çok azalmış olabilir ancak tür henüz tamamen yok olmamıştır.

Bu canlılar nesli tükenme tehlikesi altında olan türler olarak ifade edilir.

Bu türlerin korunması için;

yaşam alanlarının korunması,
kaçak avlanmanın önlenmesi,
çevre kirliliğinin azaltılması,
doğal kaynakların bilinçli kullanılması

gerekir.

14. İNSAN VE ÇEVRE ETKİLEŞİMİ

İnsanlar yaşamlarını sürdürürken çevreden yararlanır.

Örneğin;

💧 Su kullanır.
🌾 Tarım yapar.
🌳 Ormanlardan yararlanır.
⛏️ Madenleri kullanır.
⚡ Enerji üretir.
🏠 Yerleşim alanları oluşturur.

Ancak insan faaliyetleri çevreyi de değiştirebilir.

Bu nedenle insan ile çevre arasında karşılıklı bir etkileşim vardır.

15. ISINMA AMAÇLI KULLANILAN YAKITLAR

Evlerin ve binaların ısıtılmasında farklı yakıtlar kullanılabilir.

Yakıtlar genel olarak;

🪵 Katı Yakıtlar

Kömür
Odun

🛢️ Sıvı Yakıtlar

Fuel-oil gibi yakıtlar

🔥 Gaz Yakıtlar

Doğal gaz
LPG

şeklinde sınıflandırılabilir.

16. YAKITLARIN ÇEVREYE ETKİLERİ

Yakıtların yakılması sırasında çeşitli maddeler açığa çıkabilir.

Özellikle fosil yakıtların kullanımı hava kirliliğine katkıda bulunabilir.

🌫️ Hava kirliliği

Yakıtların uygun olmayan koşullarda yakılması sonucunda havaya çeşitli kirleticiler karışabilir.

Bu durum;

hava kalitesinin düşmesine,
canlıların olumsuz etkilenmesine,
çevre sorunlarının artmasına

neden olabilir.

⭐ Unutma!

Yakıt kullanımı → enerji sağlar

ancak

yanlış ve bilinçsiz kullanım → çevre ve insan sağlığı açısından sorun oluşturabilir.

17. SOBA VE DOĞAL GAZ ZEHİRLENMELERİ

MEB’in güncel programında özellikle soba ve doğal gaz zehirlenmelerine dikkat çekilmektedir.

Yanlış kullanım veya gerekli güvenlik önlemlerinin alınmaması ciddi sonuçlara yol açabilir.

Özellikle karbonmonoksit çok tehlikeli bir gazdır.

⚠️ Güvenlik için

Bacaların düzenli kontrolü yapılmalıdır.
Soba uygun şekilde kurulmalıdır.
Ortamın havalandırılması önemlidir.
Doğal gaz cihazlarının bakımları yaptırılmalıdır.
Yetkili kişiler tarafından yapılan kontroller ihmal edilmemelidir.
Zehirlenme şüphesinde ortamdan güvenli şekilde uzaklaşılmalı ve acil yardım istenmelidir.

🧠 Canip Hoca’dan Kodlama

Karbonmonoksit = Sessiz ve tehlikeli gaz

Renksiz ve kokusuz olması nedeniyle fark edilmesi zor olabilir.

18. YAKIT TÜKETİMİNDE TASARRUF

Yakıtları gereksiz yere tüketmek;

ekonomik kayıplara,
daha fazla kaynak kullanımına,
çevre kirliliğinin artmasına

neden olabilir.

Bu nedenle;

🌡️ Isı yalıtımı yapılmalı.
🚪 Kapı ve pencereler gereksiz yere açık bırakılmamalı.
🔥 Isıtma sistemleri uygun şekilde kullanılmalı.
🏠 Binalarda enerji verimliliğine dikkat edilmeli.

🎯 Sınav Taktığı

Enerji tasarrufu = Daha az kaynak tüketimi + Daha az çevresel etki + Ekonomik kazanç

19. ÇEVRE KİRLİLİĞİ

Çevrenin doğal özelliklerinin insan faaliyetleri sonucunda bozulmasına çevre kirliliği denir.

Başlıca çevre kirlilikleri:

🌊 Su kirliliği
🌱 Toprak kirliliği
🌫️ Hava kirliliği

olarak ele alınabilir.

20. DENİZ VE TATLI SU KİRLİLİĞİ

Su kaynakları;

evsel atıklar,
sanayi atıkları,
tarımsal ilaçlar,
plastik atıklar,
petrol ve benzeri kirleticiler

nedeniyle kirlenebilir.

💧 Su kirliliğinin sonuçları

Suda yaşayan canlılar zarar görebilir.
Su ekosistemlerinin dengesi bozulabilir.
İçme ve kullanma suyu kaynakları olumsuz etkilenebilir.
Biyoçeşitlilik azalabilir.

⭐ Unutma!

Su kirliliği yalnızca suyu değil, sudaki canlıları ve insanları da etkiler.

21. TOPRAK KİRLİLİĞİ

Toprağın doğal özelliklerinin çeşitli kirleticiler nedeniyle bozulmasına toprak kirliliği denir.

Toprak kirliliğine;

yanlış tarım uygulamaları,
aşırı gübre kullanımı,
tarımsal ilaçlar,
sanayi atıkları,
çöpler

neden olabilir.

🌱 Toprak kirliliğinin sonuçları

Bitkilerin gelişimi olumsuz etkilenebilir.
Toprak canlıları zarar görebilir.
Tarımsal verim azalabilir.
Kirleticiler besin zincirine ulaşabilir.

22. ORMAN YANGINLARI

Orman yangınları doğal yaşam açısından ciddi sonuçlara yol açabilir.

Yangın sonucunda;

🌳 bitki örtüsü zarar görebilir.
🐦 hayvanların yaşam alanları yok olabilir.
🌱 biyoçeşitlilik azalabilir.
🌍 ekosistemin dengesi bozulabilir.
🌧️ toprağın özellikleri ve su döngüsü etkilenebilir.

🔥 Orman yangınlarını önlemek için

Ormanlarda ateş yakılmamalı.
Cam ve yanıcı maddeler doğaya bırakılmamalı.
Yangın riski yüksek dönemlerde çok dikkatli olunmalı.
Yangın görüldüğünde yetkililere haber verilmelidir.

23. ORMANLARIN YOK EDİLMESİ VE ORMANLAŞTIRMA

Ormanların çeşitli nedenlerle azalmasına ormansızlaşma denir.

Ormansızlaşmanın;

habitatların kaybolması,
biyoçeşitliliğin azalması,
erozyonun artması,
doğal dengenin bozulması

gibi sonuçları olabilir.

🌳 Çözüm

Yeni ağaçlandırma çalışmaları yapmak
Ormanları korumak
Kaçak ve bilinçsiz ağaç kesimini önlemek
Orman yangınlarına karşı tedbir almak
Doğal yaşam alanlarını korumak

24. ÇEVRE SORUNLARININ ÇÖZÜMÜ

Bir çevre sorununu çözebilmek için önce problemi doğru belirlemek gerekir.

🔎 Çözüm basamakları

1. Problemi belirle

⬇️

2. Problemin nedenlerini araştır

⬇️

3. Problemin sonuçlarını belirle

⬇️

4. Bilimsel verilere ulaş

⬇️

5. Çözüm önerileri geliştir

⬇️

6. Önerilerin uygulanabilirliğini değerlendir

⬇️

7. Uygula ve sonuçları gözlemle

Bu yaklaşım bilimsel problem çözme sürecinin önemli bir parçasıdır.

25. ÇEVRE SORUNLARINA ÇÖZÜM ÖRNEKLERİ

Çevre sorunu	Olası çözüm
Su kirliliği	Atıkların su kaynaklarına bırakılmaması
Toprak kirliliği	Atıkların doğru şekilde toplanması
Orman yangınları	Yangın önleme tedbirlerinin artırılması
Ormansızlaşma	Ağaçlandırma ve ormanların korunması
Hava kirliliği	Temiz enerji ve uygun yakıt kullanımı
Plastik kirliliği	Plastik kullanımını azaltma ve geri dönüşüm
Habitat kaybı	Doğal yaşam alanlarının korunması

🧠 Canip Hoca’dan Püf Noktası

Bir çevre probleminde sadece “sorun nedir?” sorusuna değil;

Neden oluştu?
Sonuçları neler?
Nasıl çözebiliriz?

sorularına da cevap vermeliyiz.

26. SÜRDÜRÜLEBİLİR YAŞAM NEDİR?

Sürdürülebilir yaşam, doğal kaynakları gelecek nesillerin ihtiyaçlarını da düşünerek bilinçli ve dengeli kullanmayı amaçlayan yaşam biçimidir.

Örneğin;

💧 Suyu gereksiz harcamamak
⚡ Elektriği tasarruflu kullanmak
♻️ Atıkları geri dönüştürmek
🌳 Ormanları korumak
🚲 Kısa mesafelerde çevre dostu ulaşımı tercih etmek
🛍️ Gereksiz tüketimden kaçınmak

sürdürülebilir yaşama katkı sağlar.

27. İNSANLAR ÇEVREYİ NASIL KORUYABİLİR?

♻️ 1. Atıkları azaltabiliriz.

Gereksiz tüketimi azaltarak daha az atık oluşturabiliriz.

♻️ 2. Geri dönüşüm yapabiliriz.

Kâğıt, cam, metal ve uygun plastik atıkları ayrı toplayabiliriz.

💧 3. Suyu tasarruflu kullanabiliriz.

Muslukları gereksiz yere açık bırakmamalıyız.

⚡ 4. Enerji tasarrufu yapabiliriz.

Kullanılmayan elektrikli cihazları kapatabiliriz.

🌳 5. Doğal yaşam alanlarını koruyabiliriz.

Ormanlara ve canlıların yaşam alanlarına zarar vermemeliyiz.

🐾 6. Canlılara karşı duyarlı olmalıyız.

Doğadaki canlıların yaşam alanlarını korumalıyız.

28. BİYOÇEŞİTLİLİK – ÇEVRE İLİŞKİSİ

Bu ünitenin en önemli bağlantılarından biri şudur:

İnsan faaliyetleri

⬇️

Çevrenin değişmesi

⬇️

Habitatların zarar görmesi

⬇️

Canlı çeşitliliğinin azalması

⬇️

Biyoçeşitliliğin zarar görmesi

Bu nedenle çevreyi korumak aynı zamanda biyoçeşitliliği korumaktır.

🎯 SINAVDA ÇOK SORULABİLECEK NOKTALAR

⭐ 1. Biyoçeşitlilik nedir?

Bir bölgedeki canlı çeşitliliğidir.

⭐ 2. Habitat nedir?

Canlının yaşadığı ve ihtiyaçlarını karşıladığı yaşam alanıdır.

⭐ 3. Ekosistem nedir?

Canlı ve cansız unsurların birbirleriyle etkileşim içinde olduğu sistemdir.

⭐ 4. Endemik tür nedir?

Doğal olarak belirli bir bölgede bulunan türdür.

⭐ 5. Biyoçeşitlilik neden önemlidir?

Ekosistemlerin dengesi ve doğal yaşamın devamlılığı açısından önemlidir.

⭐ 6. Biyoçeşitliliği tehdit eden faktörler nelerdir?

Habitat kaybı
Şehirleşme
Sanayileşme
Ormansızlaşma
Orman yangınları
Aşırı otlatma
Anız yakılması
Aşırı gübre ve tarım ilacı kullanımı
Aşırı avlanma
Çevre kirliliği

⭐ 7. Yakıtların bilinçsiz kullanımı neye neden olabilir?

Hava kirliliği ve insan sağlığı açısından olumsuz sonuçlara yol açabilir.

⭐ 8. Çevre sorunlarına nasıl yaklaşmalıyız?

Problem → Neden → Sonuç → Veri → Çözüm → Değerlendirme

⚠️ EN ÇOK KARIŞTIRILANLAR

Kavram	Anlamı
Biyoçeşitlilik	Canlı çeşitliliği
Habitat	Canlının yaşam alanı
Ekosistem	Canlı + cansız çevre ve bunların etkileşimi
Endemik tür	Belirli bir bölgede doğal olarak bulunan tür
Çevre kirliliği	Çevrenin doğal özelliklerinin kirleticilerle bozulması
Nesli tükenen tür	Artık dünyada yaşamayan tür
Nesli tükenme tehlikesindeki tür	Yok olma riski bulunan tür
Ormansızlaşma	Ormanların azalması/yok olması
Sürdürülebilir yaşam	Kaynakları gelecek nesilleri de düşünerek kullanma

🧠 CANİP HOCA’DAN BÜYÜK KODLAMA

🌱 BİYOÇEŞİTLİLİK

Canlı çeşitliliği

⬇️

🏠 HABİTAT

Canlının yaşam alanı

⬇️

🌍 EKOSİSTEM

Canlı + Cansız çevre + Etkileşim

⬇️

⚠️ TEHDİTLER

Kirlilik + Habitat kaybı + Yangın + Aşırı kullanım

⬇️

🌳 ÇÖZÜM

Koruma + Tasarruf + Bilinçli kullanım + Sorumluluk

🚀 CANİP HOCA’DAN SON TEKRAR

Bu ünitede bilmemiz gereken en önemli noktalar:

🔹 Biyoçeşitlilik, canlı çeşitliliğidir.

🔹 Habitat, canlının yaşam alanıdır.

🔹 Ekosistem, canlı ve cansız unsurların etkileşiminden oluşur.

🔹 Biyoçeşitlilik doğal yaşamın devamlılığı için önemlidir.

🔹 Türkiye, farklı yaşam alanlarına sahip olduğu için biyoçeşitlilik bakımından zengindir.

🔹 Endemik türler belirli bölgelerde doğal olarak bulunur.

🔹 Habitat kaybı biyoçeşitliliği tehdit eder.

🔹 Şehirleşme ve sanayileşme doğal yaşam alanlarını değiştirebilir.

🔹 Aşırı otlatma, anız yakılması ve bilinçsiz tarım uygulamaları biyoçeşitliliğe zarar verebilir.

🔹 Orman yangınları ve ormansızlaşma birçok canlının yaşam alanını tehdit eder.

🔹 Isınma amaçlı kullanılan yakıtların bilinçsiz kullanımı çevre ve insan sağlığı açısından sorun oluşturabilir.

🔹 Soba ve doğal gaz kullanımında güvenlik önlemlerine dikkat edilmelidir.

🔹 Su ve toprak kirliliği canlıları ve ekosistemleri etkiler.

🔹 Çevre sorunlarının çözümünde bilimsel verilere dayalı öneriler geliştirilmelidir.

🔹 Sürdürülebilir yaşam, doğal kaynakların bilinçli ve dengeli kullanılmasını gerektirir.

🗺️ 7. ÜNİTE KONU HARİTASI

SÜRDÜRÜLEBİLİR YAŞAM VE ETKİLEŞİM

🌱 BİYOÇEŞİTLİLİK

→ Biyoçeşitlilik
→ Habitat
→ Ekosistem
→ Doğal yaşam
→ Endemik türler
→ Nesli tükenen canlılar
→ Biyoçeşitliliğin önemi

⚠️ BİYOÇEŞİTLİLİĞİ TEHDİT EDENLER

→ Şehirleşme
→ Sanayileşme
→ Ormansızlaşma
→ Orman yangınları
→ Aşırı otlatma
→ Anız yakılması
→ Aşırı gübre ve tarım ilacı
→ Habitat kaybı
→ Çevre kirliliği

🔥 YAKITLAR

→ Katı yakıtlar
→ Sıvı yakıtlar
→ Gaz yakıtlar
→ İnsan sağlığı
→ Hava kirliliği
→ Enerji tasarrufu
→ Soba ve doğal gaz güvenliği

🌍 İNSAN – ÇEVRE ETKİLEŞİMİ

→ Su kirliliği
→ Toprak kirliliği
→ Orman yangınları
→ Ormansızlaşma
→ Çevre sorunları
→ Çözüm önerileri
→ Sosyal sorumluluk

♻️ SÜRDÜRÜLEBİLİR YAŞAM

→ Tasarruf
→ Bilinçli tüketim
→ Doğal kaynakların korunması
→ Geri dönüşüm
→ Doğal yaşamın korunması
→ Gelecek nesillerin düşünülmesi

📌 1 DAKİKALIK EZBER KARTI

Biyoçeşitlilik: Canlı çeşitliliği

Habitat: Canlının yaşam alanı

Ekosistem: Canlı + cansız çevre + etkileşim

Endemik: Belirli bölgeye özgü

Biyoçeşitliliğin düşmanları:
🏗️ Şehirleşme + 🏭 Sanayileşme + 🔥 Yangın + 🌳 Ormansızlaşma + ☠️ Kirlilik + 🚜 Yanlış tarım

Çevre sorunları:
🌫️ Hava + 💧 Su + 🌱 Toprak

Çözüm:
♻️ Tasarruf + 🌳 Koruma + 🔬 Bilimsel yaklaşım + 🤝 Sorumluluk