Öğretim teknolojileri kavramı farklı kaynaklarda farklı şekilde tanımlanabilmekte, özellikle “teknoloji” kelimesi farklı çağrışımlara yol açmaktadır. En basit ifade ile öğretim teknolojisi “nasıl öğreteceğiz” sorusuna verilen yanıttır. Daha bilimsel tanım için öncelikle öğretim teknolojisinin temelini oluşturan öğrenme, öğretim, eğitim ve diğer kavramlara tanım getirelim.

1. Öğrenme

Öğrenme, bireyin yeni bilgi, becerileri ve tutum kazanmasıdır (Heinic, 2002). Kazanılmak istenen bilgi, beceri ve tutum, konu ile ilgili farklı etkileşimler sonucunda gerçekleşir.

2. Öğrenme Aşamaları

Öğrenme; planlama, uygulama ve değerlendirme aşamalarından oluşur. Bu 3 aşama birbiri ile son derece bağımlıdır.

3. Öğretim

Öğretim, bireylerin belirli kazanımları öğrenmeleri için planlanan, kasıtlı ve sistematik olarak uygulanan etkinliklerdir. Öğrenme kavramıyla birlikte düşünüldüğünde, öğretim bir başkasının değişimi için planlamaları öngörürken, öğrenme daha çok bireysel kazanımları hedeflemektedir.

4. Eğitim

Tıpkı öğrenme gibi, eğitim de bireyin bilgi, beceri ve tutumlarında değişikliğe yol açan istendik değişim sürecidir. Ancak eğitim kelimesi daha genel kazanımları, içinde bulunulan toplumun beklentilerinin ve kültürünü taşıyan değişiklikleri ifade eder. Bu şekilde eğitim, öğretimini kapsayan daha genel bir kavramdır.

5. Teknoloji

Teknoloji bilimsel ya da sistematik bilgilerin pratik alanlara sistemli bir şekilde uygulanmasıdır (Heinic ve diğerleri, 1993). Örneğin insanoğlunun bilgiyi nasıl aklında tutabildiği ve zihninin nasıl çalıştığını açıklamaya çalışan bilişsel teoriler ışında akılda kalması kolay anlatım teknikleri ve hatırlanması kolay resimler kullanmak gibi yöntem ve araç gereçlere teknoloji diyebiliriz.

6. Öğretim Teknolojisi

Bir konuyu “nasıl öğretiriz” sorusuna verilecek cevaplar ne kadar farklı ise, öğretim teknolojisinin tanımı da o kadar farklı olabilmektedir. Kimilerine göre öğretim sürecinde kullanılan araç ve gereçleri ifade ederken, kimilerine göre de öğretim süreçlerinin nasıl tasarlandığını, uygulandığı ve değerlendirildiğini gösteren alandır.

7. Eğitim Teknolojisi

Eğitim teknolojisi en basit anlamıyla ne öğreteceğiz ve niçin öğreteceğiz sorularını yanıtladıktan sonra, nasıl öğreteceğiz sorusuna verilecek en uygun yanıtlar olarak tanımlanabilir.

Eğitim teknolojisi kapsamı

Kazanım,kuram,değerlendirme,ortam,öğrenci,yöntem ve teknik,öğretmen ve araç gereçlerdir.

Kuram;

Eğitimde kullanılan kuramlar davranışçı, bilişsel ve yapılandırmacı kuramdır.

Davranışçı kuram;  Davranışçı kurama göre davranışın kazandırılacağı bireyler pasif durumdadır yani eğitime göre öğrenciler pasif durumdadırlar. Davranışın sonucu önemlidir.Çevre faktörü en büyük etkendir. Eğitim ile düşündüğümüzde davranışı kazandıracak olan öğretmen aktiftir,davranışı kazanacak olan öğrenci pasif durumdadır. Öğretmen süreci değil sonuca göre değerlendirme yapmaktadır.

Bilişsel kuram;  Bu kuramda öğrenciye verilen uyarıcının öğrencinin zihinde yapılandırması sonucu gösterdiği davranış önemlidir. Öğretmen süreci değerlendirir. Öğrenme sürece kodlama-hatırlama-dikkat-algı ile şekillenmektedir.Öğretmen bilişsel süreci destekler niteliktedir.

Yapılandırmacı kuram;  Bu kuramda yaparak-yaşayarak öğrenme esas alınır.Öğrencinin merkezde bulunduğu bir kuramdır. Öğretmen rehberlik niteliktedir. Bu kuramda süreç öğrenciye yönelik olup grup etkinlikleri ve problem çözmeye dayalı bir kuramdır.

Kazanımlar;

Öğrenim kazanımları, bilişsel, duyuşsal ve devimsel alanlarda belirlenir. Öğrenciyi tek bir yönden ele alınmayıp bütün duyularına yönelik öğrencilere kazandırılmak istenenleri kazanım olarak adlandırıyoruz.Hedefe ulaşmak, içeriği düzenlemek, yöntem ve tekniği belirlemek, materyali seçmek, ölçme-değerlendirme yapmak vb. nedenlerle öğrenim kazanımlarının belirlenmesi çok önemlidir. Öğrenim kazanımları sürece yöneliktir.

Öğrenci;

Öğretme-öğrenme sürecinin merkezinde öğrenciler bulunmaktadır. Bireysel farklılıklar göz önüne alınarak plan program yöntem ve teknikler belirlenmelidir.

Yöntem ve teknikler; 

Sunuş, buluş, işbirliğe dayalı, problem tabanlı,kavram öğretimi ve tartışmadır.

Öğretmen;

Süreci yönetenlerdir.Öğretmenin donanımı yani bilgi, beceri vb. yeterli olduğunda öğretimin etkiliği açısından oldukça önemlidir.

Araç-gereç;

Öğretim ortamında içeriğin aktarılması için kullanılır.Öğretim etkinliği açısından önemli rol oynamaktadır. Görsel,işitsel,yansıtılan,yansıtılmayan farklı türleri vardır.

Ortam;

Kısaca ortamdan bahsedersek sınıfın fiziksel durumu öğrenciye yönelik olarak düzenlenilmesi gerekir.  Bireysel farklılıklar göz önünde bulundurulmalıdır.

Değerlendirme;

Öğretme-öğrenme sürecinde yer alan tüm faktörler değerlendirilebilir.Değerlendirmenin amacına uygun olması için öğrenim kazanımları ile tutarlılık göstermesi gerekir.Öğretmen başarısı, öğrenci başarısı, öğretim ortamı, kullanılan araç-gereç ve materyaller, ders planları gibi değişkenler değerlendirilebilir.Genel olarak “süreç” ve “ürün” değerlendirme şeklinde gerçekleşir.